حاخام امانوئل شاحر
حیدا — نیایش، نیت و فروتنی
ربی حییم یوسف داوید آزولای، معروف به حیدا، مجموعه‌ای گسترده در فقه، تفسیر، اخلاق و نیایش بر جای گذاشت. متن‌های وابسته به نام او در موقعیت‌های گوناگون زندگی همراه نیایشگران‌اند. بررسی میراثش نگاهی چندوجهی ارائه می‌کند: ارزش‌گذاری عمیق نیت‌های دعا، همراه با احتیاط در به‌کاربردن عبارت‌ها و ترکیب‌هایی که خواننده نمی‌فهمد.
نیایشی گشوده به هر دل
درخواست رحمت ویژهٔ صاحبان دانش نهان نیست. انسان می‌تواند با نیتی ساده دعا کند، واژه‌ها را بفهمد و نیازهای زندگی‌اش را بخواهد. پیوند دعا و اخلاق، فروتنی، صدقه و میل به نزدیکی به آفریدگار را در مرکز قرار می‌دهد.
در فهرست کتابخانهٔ ملی، چاپ‌هایی از مزامیر وجود دارد که دعاهای منسوب به حیدا دربارهٔ روزی، بیمار و نیازهای دیگر را شامل می‌شوند. فراوانی چاپ‌ها ضرورت بررسی متن و بسنده‌نکردن به عنوان را نیز نشان می‌دهد.
نیت و فهم با خواندن ترکیب‌ها یکسان نیست
در کتاب‌های حیدا، هم اهمیت نیت در دعا مطرح شده و هم نگرانی از رونویسی نادرست و گفتن نام‌ها بدون شناخت. باید خواندن دعایی فهمیدنی را از پرداختن به نیت‌های پیچیده جدا دانست. کسی که این راه را نمی‌شناسد لازم نیست وانمود کند همهٔ جزئیات آن را در نیت دارد.
به‌جای جست‌وجوی متنی کمیاب، می‌توان برای فهم یک برکت و گفتن آرام آن وقت گذاشت. دقت در واژه‌ها و حضور درونی از تأثیری که متن بر دیگران می‌گذارد مهم‌تر است.
کتاب‌های دعا و آداب
از آثاری که در این زمینه نام برده می‌شوند «کف احات»، «یوسف بسدر»، «شومر یسرائل» و «سنسان لیائیر» هستند. در آن‌ها دعاها و آدابی مربوط به موقعیت‌های گوناگون آمده است. هنگام نقل متن، باید تا حد امکان نام کتاب و محل آن را ذکر کرد و سنجید که عبارت رایج با چاپ کتاب مطابقت دارد یا نه.
نباید توصیف یک سگولا را به وعدهٔ نتیجهٔ پزشکی یا مالی تبدیل کرد. دعا می‌تواند به فرد نیرو بدهد و در کنار آن، مسئولیت و کوشش لازم او همچنان برقرار است.
فضیلت در خوی نیک
فروتنی و بخشش افزوده‌هایی بیرونی به دعا نیستند. آن‌ها دعا را در زمینهٔ یک زندگی کامل قرار می‌دهند: گوش‌دادن، یاری‌کردن، پاس‌داشتن کرامت دیگران و آموختن برای فهم و اصلاح. هر کس می‌تواند این راه را آغاز کند، حتی بدون پرداختن به نیت‌های ویژه.
برای مطالعه: کف احات؛ محزیک براخا، اورح حییم ۴۸۹؛ مدخل دعاهای حیدا در کتابخانهٔ ملی.