بخش مَنّا در کتاب خروج، انسان را با مسئلهٔ روزی و فضیلت توکل روبهرو میکند. بنیاسرائیل هر روز برای گردآوری نانشان بیرون میروند و میآموزند در کنار وظیفهٔ انجام سهم خود، عطیهای را که دریافت کردهاند بشناسند. در سنت یهودی خواندن این بخش به عنوان نیایش برای روزی و تقویت ایمان رواج دارد.
تأمل در این بخش راه مسئولیت را پیشنهاد میکند: کار کردن، درستکاری در دادوستد، سپاسگزاری و جا باز کردن برای شبات و استراحت. درخواست روزی از زندگی عملی جدا نیست، بلکه همراه آن است. خواننده میتواند بیندیشد چگونه وظایفش را انجام دهد بیآنکه نگرانی بر دلش چیره شود.
برخی بخش مَنّا را پس از نیایش و برخی در زمانهای دیگر میخوانند. میتوان آن را از حوماش یا کتاب دعا، آرام و با فهم واژهها خواند. رسمها میان جماعتها متفاوت است؛ برای پرسش عملی دربارهٔ متن و زمان، با حاخام راهنما مشورت کنید.
کتاب خروج، فصل ۱۶، آیات ۴ تا ۳۶.
خداوند به موسی گفت: برای شما از آسمان نان خواهم باراند. قوم بیرون روند و هر روز سهم همان روز را گرد آورند تا بیازمایم آیا طبق آموزهٔ من رفتار میکنند یا نه. روز ششم آنچه میآورند آماده کنند و دو برابر آنچه هر روز گرد میآورند خواهد بود. موسی و هارون به همهٔ بنیاسرائیل گفتند: شامگاه خواهید دانست که خداوند شما را از مصر بیرون آورده و بامداد جلال خداوند را خواهید دید، زیرا شکایتهایتان را علیه خود شنیده است. ما کیستیم که از ما شکایت میکنید؟ موسی گفت: هنگامی که خداوند شامگاه گوشت برای خوردن و بامداد نان برای سیر شدن به شما میدهد، از آن روست که شکایتهایتان را علیه خود شنیده است. ما کیستیم؟ شکایت شما علیه ما نیست، بلکه علیه خداوند است.
موسی به هارون گفت: به همهٔ جماعت بنیاسرائیل بگو در پیشگاه خداوند نزدیک شوند، زیرا شکایتشان را شنیده است. هنگامی که هارون با جماعت سخن میگفت، رو به بیابان کردند و اینک جلال خداوند در ابر نمایان شد. خداوند به موسی گفت: شکایت بنیاسرائیل را شنیدهام. به آنان بگو: هنگام گرگومیش گوشت خواهید خورد و بامداد از نان سیر خواهید شد؛ آنگاه خواهید دانست که من خداوند خدای شما هستم. شامگاه بلدرچینها آمدند و اردوگاه را پوشاندند و بامداد لایهای شبنم پیرامون اردوگاه بود. چون شبنم برخاست، بر سطح بیابان چیزی ریز و پولکمانند، ظریف چون برفک بر زمین بود. بنیاسرائیل آن را دیدند و به یکدیگر گفتند: «این چیست؟» زیرا نمیدانستند چیست. موسی گفت: این نانی است که خداوند برای خوردن به شما داده است. این فرمان خداوند است: هر کس به اندازهٔ نیاز خوراکش گرد آورد؛ برای هر نفر یک عومر، بر حسب شمار افراد هر خیمه. بنیاسرائیل چنین کردند؛ برخی بیشتر و برخی کمتر گرد آوردند. با عومر پیمودند؛ آن که بسیار گرد آورده بود اضافه نداشت و آن که کم گرد آورده بود کمبود نداشت؛ هر کس به اندازهٔ نیاز خوراکش گرد آورده بود.
موسی گفت: کسی از آن تا صبح باقی نگذارد. اما برخی گوش نکردند و تا صبح نگه داشتند؛ کرم زد و بدبو شد و موسی بر آنان خشم گرفت. هر بامداد هر کس به اندازهٔ نیازش گرد میآورد و چون آفتاب گرم میشد، آب میگشت. روز ششم دو برابر نان گرد آوردند، برای هر نفر دو عومر؛ همهٔ سران جماعت آمدند و به موسی خبر دادند. او گفت: این همان سخن خداوند است: فردا آرامش کامل، شبات مقدس برای خداوند است. آنچه میخواهید بپزید و بجوشانید و همهٔ باقیمانده را تا صبح نگاه دارید. طبق فرمان موسی تا صبح نگاه داشتند؛ بدبو نشد و کرمی در آن نبود. موسی گفت: امروز آن را بخورید، زیرا امروز شبات خداوند است؛ امروز در صحرا آن را نمییابید. شش روز گرد آورید، اما روز هفتم، شبات، چیزی نخواهد بود. روز هفتم برخی برای گردآوری بیرون رفتند و چیزی نیافتند.
خداوند به موسی گفت: تا کی از نگاه داشتن فرمانها و آموزههایم سر باز میزنید؟ ببینید، خداوند شبات را به شما داده است؛ از این رو روز ششم نان دو روز را میدهد. هر کس در جای خود بماند؛ روز هفتم کسی از محل خود بیرون نرود. پس قوم روز هفتم آرام گرفتند. خاندان اسرائیل نامش را مَنّا نهاد؛ سفید چون تخم گشنیز بود و طعمش چون نان نازک عسلی. موسی گفت: این فرمان خداوند است: یک عومر از آن را برای نسلهایتان نگاه دارید تا نانی را ببینند که هنگام بیرون آوردنتان از مصر، در بیابان به شما خوراندم. به هارون گفت: ظرفی بردار، یک عومر پر از مَنّا در آن بگذار و در پیشگاه خداوند قرار بده تا برای نسلهایتان محفوظ بماند. چنانکه خداوند به موسی فرمان داده بود، هارون آن را پیشِ شهادت نهاد تا محفوظ باشد. بنیاسرائیل چهل سال مَنّا خوردند تا به سرزمینی مسکون رسیدند؛ تا رسیدن به مرز کنعان آن را میخوردند. عومر یکدهم ایفا است.
پس از خواندن میتوان روزی آبرومند، خرد در ادارهٔ امور خانه، کامیابی در کار درست و توان کمک به دیگران خواست. نیایش بیان امید و برکت است و وعدهٔ ثروت یا نتیجهٔ مالی مشخصی نیست.
آیات توکل ← · تماس با دفتر حاخام امانوئل شاحر، خدا نگهدارش باشد ←