مقالات

اسکن دست‌نوشتهٔ قبالایی خاخام اسحاق کدوری، یادش گرامی، برای مطالعه در بخش نسخه‌های خطی کتابخانهٔ قبالایی خاخام امانوئل شاحار.

در نسخه‌های خطی و ادبیات سگولا، نام «نقرهٔ زنده» (کِسِف حای) و گاه اختصار عبری כ״ח دیده می‌شود. منظور جیوه است؛ فلزی که ظاهر و حرکتش در جهان باستان توجه بسیار برمی‌انگیخت. برای پژوهشگر نسخه‌ها، این نام دریچه‌ای…

نامهٔ منسوب به ربی شیمشون اوستروپولی دربارهٔ اشارات و گماتریای مربوط به ده بلا و هگادا است. جوامع گوناگون پیش از پسح آن را مطالعه می‌کنند. این متن بررسی قبالایی است، نه دعایی نوشتهٔ خاخام امانوئل شاحار.

در کتاب‌های آداب و داستان‌های پارسایان، روایت‌هایی از یهودیانی حفظ شده که هنگام فرمان‌های سخت و سربازگیری در ارتش‌های بیگانه درخواست برکت می‌کردند. پشت این داستان‌ها نگرانی برای سلامت جسم، ادامهٔ مطالعهٔ تورات و حفظ زندگی جامعه قرار…

چشم‌زخم مفهومی آشنا در ادبیات حکیمان، آداب جوامع و کتاب‌های دعاست. در کنار حفاظت و طلب رحمت، سنت توجه انسان را به نگاه خودش به دیگری نیز می‌برد: آیا از خیر او شاد می‌شود، از حسادت دوری می‌کند…

نام رادین با میراث ربی یسرائل مئیر هکوهِن، حافتص حییم، پیوند دارد. برای بسیاری از دانش‌پژوهان، این مکان یادآور خانهٔ مطالعه، انتقال تورات و مسئولیت واژه‌هایی است که بر زبان می‌آوریم. پرداختن به این میراث سفر جسمانی نمی‌خواهد؛…

سنت یهود در جوامع بسیار، با زبان‌های گوناگون و در شرایط متغیر زندگی منتقل شده است. هر خانواده نغمه، شیوهٔ دعا و رسم‌هایی از نسل‌های پیشین با خود دارد. پیوند با این سنت می‌تواند ریشه و اطمینان ببخشد،…

نام آری مقدس با ژرفای تعالیم قبالا پیوند دارد، اما بررسی میراثش به مفاهیم نهان محدود نمی‌شود. توصیف‌ها و آداب نقل‌شده از روش او اصولی را نیز نشان می‌دهند که به همه مربوط‌اند: شادی در انجام فرمان‌های دینی…

ربی حییم یوسف داوید آزولای، معروف به حیدا، مجموعه‌ای گسترده در فقه، تفسیر، اخلاق و نیایش بر جای گذاشت. متن‌های وابسته به نام او در موقعیت‌های گوناگون زندگی همراه نیایشگران‌اند. بررسی میراثش نگاهی چندوجهی ارائه می‌کند: ارزش‌گذاری عمیق…

داستان استر از وضعیتی سخن می‌گوید که رهایی از آغاز آشکار نیست و انسان‌ها مسئول‌اند حتی در نهان‌بودن آن دست به عمل بزنند. روزه، نیایش و گردهمایی مردم زمینهٔ رویدادهای طومار استر را می‌سازند. در این یادآوری، روزهٔ…

هنگام خواندن بلاها در هگادا، بسیاری از جوامع اندکی شراب از جام بیرون می‌ریزند. این کار کوچک در کتاب‌های آداب، فقه یهود و ادبیات قبالا تفسیرهای گوناگونی یافته است. برای فهم درست آن، باید میان رسم موجود در…

خروج از خانه انسان را با نامعلومی‌های راه روبه‌رو می‌کند. از همین رو، سفر در نیایش و نوشته‌های مربوط به آداب جایگاهی ویژه دارد. مسافر می‌خواهد به سلامت به مقصد برسد و باز به سلامت به خانه بازگردد.…

در جهانی که روزی خانواده به کشتزار وابسته بود، آسیب به محصول خطری واقعی برای زندگی جامعه به شمار می‌رفت. دسته‌ای ملخ می‌توانست حاصل تلاش یک فصل را تهدید کند. یهودیان در کنار کوشش برای نجات غله، به…

وقتی چیز مهمی گم می‌شود، به‌سادگی گرفتار جست‌وجوی تکراری، فشار و سرزنش می‌شویم. در سنت یهود دعاها و رسومی برای یافتن گمشده مانده‌اند. آنها امید به یاری را بیان می‌کنند، اما پاسخ از مکث، آرامش و مرور منظم…

کسی که مشورت معنوی می‌خواهد گاه پرسشی عمیق، دشواری یا خواست تغییر دارد. دقیقاً به همین دلیل دیدار باید بر احترام، شنیدن و روشنی استوار باشد. اعتماد از عنوان چشمگیر یا وعدهٔ دانستن همه‌چیز نمی‌آید؛ از شیوهٔ برخورد…

خواب ممکن است حتی پس از بیداری اثری عمیق بر انسان بگذارد. تصویر، واژه یا دیداری در خواب می‌تواند شادی، دلتنگی یا نگرانی برانگیزد. سنت یهود برای این پرسش‌ها جا باز می‌کند، اما برای هر خواب رویکردی یگانه…

نام‌گذاری لحظهٔ دیدار محبت، یاد و امید است. والدین می‌خواهند نامی به کودک بدهند که در زندگی همراهش باشد، معنایی نیک داشته باشد و او را به خانواده و سنتش پیوند دهد. در کنار هیجان، پرسش‌هایی پیش می‌آید:…

ساعت‌های پیش از شبات گاهی پر از آشپزی، نظافت، مرتب کردن خانه و جزئیات آخر است. خواست آماده بودن همه‌چیز خود می‌تواند تنش بسازد. کتاب‌های اخلاق یادآورند که آمادگی شبات تنها آنچه بر سفره است نیست، بلکه فضای…

شب شاووعوت زمان گرد آمدن پیرامون تورات است. بسیاری از جماعت‌ها برای تازه کردن پیوند با یادگیری و دریافت تورات در آن مطالعه می‌کنند. در سنت قبالا این شب جای ویژه دارد؛ مطالعه چون آرایش قداست و آمادگی…

سدر تو بیشواط میوه‌های زمین را به سپاس از فراوانی آفرینش پیوند می‌دهد. این رسم چندوجهی در سنت قبالا جای ویژه دارد. کنار سفره خوردن معمولی می‌تواند تأمل شود: چه دریافت کرده‌ایم، چگونه به کارش می‌بریم و چه…

قداست یوم کیپور با ژرفای توبه سنجیده می‌شود، نه شمار سگولاها. روز بررسی درون، درخواست بخشش و تازه کردن پیمان انسان و آفریننده است. سنت قبالا لایه‌ای از نیت به آداب روز می‌افزاید، اما بنیاد ساده را حذف…

وقتی شاگردان از استادان می‌پرسیدند «به چه سبب عمر دراز یافتی؟»، پاسخ‌ها اغلب دربارهٔ خصلت‌ها و رفتار روزانه بود. مرکز توجه تنها کاری نادر یا لحظه‌ای تعالی نبود، بلکه شیوهٔ سخن گفتن در خانه، احترام به دیگری و…

روزهای توبه انسان را به اصل زندگی‌اش بازمی‌خوانند: بررسی کردار، ترمیم رابطه‌ها و روی آوردن به آفریننده با دلی باز. مزمور ۲۷، «خداوند نور و نجات من است»، در رسم بسیاری از جماعت‌ها جای ویژه دارد. ترس و…

حلّای به شکل کلید از رسم‌های شناخته‌شدهٔ درخواست روزی است. جماعت‌هایی که این رسم را دارند آن را برای شبات پس از پسح آماده می‌کنند. شکل کلید یادآور گشودن درهاست، اما معنای رسم فراتر از شکل است: نان…